سرمقاله

 چقدر مجوز تأسیس درمانگاه؟ به فکر معلوین باشید.Think of Disabled: D.Like disable                         

در این سال ها شاهد گسترش روز افزون تأسیس درمانگاه های سرپایی زیادی هستیم که در میان بعضی از مؤسسین آن افراد غیردرمانی و یا وابسته به مراکز خیریه یا نهادهای مردمی که علی الظاهر بقصد رفاه طبق نیازمند جامعه مجوز تأسیس درمانگاه می گیرند هستیم. با اینکار امور درمانی از محدود تخصصی، سیاستگذاری تخصصی و از حوزه مراکز رسمی درمانی خارج و تا جائیکه این درمانگاه ها به صورت تکامل یافته اش به نام مراکز جراحی کوچک هم پیش رفته مجوز تأسیس می گیرند.

درمانگاه های مثل همجوار نهادهای مردمی عام المنفعه یا خیریه، برای عامه مردم (احتمالاً نه برای وزارتخانه) این معنا و تظاهر را دارند که قصد خدمت کردن به قشر نیازمند و رفاه بیشتر خانواده ها فعالیت کرده و درآمدزائی آنان مثل یک مطب یا بیمارستان در اولویت نخواهد بود. مسلماً اگر غیر از رفاه و سلامت خانواده کم درآمد هدف باشد چه لزومی دارد که مراکز درمانی را تا این اندازه پراکنده و تجاری اش کرده و یک گروه متخصص را زیر چتر افراد غیرحرفه ای اسیر کنیم؟ اگر منظور ایجاد اشتغال است که باید در اولویت باشد ولی مسلماً راهکارهای دیگری بجز ازدیاد درمانگاه ها و مراکز هم وجود خواهد داشت.آن عبارت معروف دایره حقوقی وزارتخانه در تأسیس مراکز درمانی که می گوید (اعم از حقیقی و حقوقی) آیا در سایر اصناف برای گروه پزشکی راه همینطور آسان و باز است؟

اگر قرار باشد در این درمانگاه های موردنظر همان فرانشیز، همان نرخ تعرفه، همان نرخ ویزیت بیماران آزاد، همان درصد سود دارو، همان نرخ آزمایشگاه، عکسبرداری و پر کردن دندان اخذ شود، پس هدف از رفتن به این درمانگاه ها چیست؟ اگر فرانشیز و ویزیت همان است، پس تأسیس درمانگاه در کنار یک نهاد مردمی چه معنا دارد؟

شناسنامه یک مرکز خیریه یا عام المنفعه و مردمی را نباید با فعالیت های تجاری و انتفاعی خدشه دار کرد. اگر هدف غیر از کمک و رفاه اجتماعی برای خانواده های نیازمند باشد مسلماً مراکز رسمی درمانی هیچ مشکلی برای پذیرش این بیماران مراجعه کننده را به این درمانگاه ها را نخواهند داشت. در بازرسی های روتین وزارت بهداشت و درمان آیا دستورالعمل جداگانه ای، برای اطمینان و کنترل رفاهی بودن یا خیرخواهانه عمل کردن این مراکز را دارند؟ اگر تأسیس، هدف رفاهی بودن است باید در تابلو و مجوز آن ها ذکر شود. اگر این درمانگاه های خیریه و با تکیه گاه مردمی، به   خانواده های نیازمند و کم درآمد کمک نکنند پس شناسنامه این مراکز چه می شود؟

شناسنامه و کد شناسایی یک مرکز خیر و مردمی را چرا با کارهای انتفاعی خدشه دار کنیم؟ اگر هدف نوعی جذب و ایجاد ارتباط بیشتر مردمی است که این اهداف با کارهای انتفاعی اثربخش نبود و پیش نخواهد رفت. اهداف خیرخواهانه که با دفترچه بیمه تأمین نمی شود.تأسیس یک سوپر علی القاعده باید منافع بیشتری داشته باشد.

آیا در این درمانگاه های خیریه و وابسته به نهادهای مردمی در کوچه و محلات اطراف خود تابحال معلولی را در منزلش کمک کرده اند؟ حمام داده اند؟ جابجا کرده در پارک گردشی داده اند؟ تزریقی رایگان در منزل برای نیازمندی انجام می دهند؟ داروی رایگان تحویل نیازمندی داده می شود؟ اگر قرار باشد در این درمانگاه ها هم دارو با همان درصد سود، عکسبرداری، آزمایشگاه، فرانشیزها، ویزیت های آزاد همان باشد که در یک مطب یا مرکز دولتی اخذ می شود، این نوع سیاستگذاری، سبب همان بچالش بردن خدمات پزشکی برای جامعه محسوب نمی شود؟ کدام وظیفه و هدف نزد خداوند با پاداش، برای بندگانش رضایت ایجاد خواهد کرد؟

اگر در این درمانگاه ها مثل وابسته به مساجد یا دیگر نهادهای مردمی بجای تأسیس درمانگاه دارای پناهگاهی برای پذیرش روزانه معلولین و توان خواهان مثل مرکز روزانه کودکان فلج مغزی یا کودکان با مشکل ذهنی یا دیگر انواع معلولین اقدام شود، آیا تأثیرپذیری این اقدام سبب خشنودی خانواده هایی که بخاطر همین معلولین، خود، خانه نشین و به یک نوع معلولیت اجتماعی اجباری دچار شده اند، نزد خداوند آگاه و توانا و بندگانش بیشتر اثربخش نخواهد شد؟

کمک به بعضی از معلولین نقطه امیدی برای خانواده هایی خواهد شد که مجبورند گاهی بیماران معلول خود را برای رساندن به بعضی مراکز خاص دور شهر بچرخانند و اگر امکانات نداشته باشند در منزل محبوس نگهدارند.  اگر دو یا سه روز در هفته آن هم برای چند ساعت یک خانواده دارای معلول بتواند بیمار خود را جهت شرکت مثلاً در درمان گروهی به یکی از مراکز نزدیک منطقه مسکونی خود برده و برای ساعاتی آسایشی را حس کنند چقدر این امکان در خانواده و در روند معلولیت اثربخش شده و بجای تأسیس درمانگاه نزد بندگان خدا مقبول و تأثیرگذار و در واقع انجام وظیفه خواهد بود؟ اگر بجای تأسیس درمانگاه کانون رفاه خانواده تأسیس کنند در اینصورت گروه داوطلب هم از قشرهای دانش آموز، دانشجویان، خانم های خانه دار، بازنشستگان خودبخود بحرکت درآمده، که می توانند بتدریج به این کانون ها خدمات داوطلبانه ارائه دهند. کافی است قدم اول کار خیر وظائف اجتماعی و خداپسندانه برداشته شود و بدنبال آن شاهد حرکت بندگان انسان دوست در جامعه بود. این هم وظیفه می باشد نه تأسیس درمانگاه.

کدام از این خدمات با تأسیس درمانگاه و کشیدن دندان و نسخه پیچی و گرفتن فرانشیز و دفترچه قابل مقایسه است؟ کدام کار با شناسنامه و کد شناسایی و وظائف تطابق دارند؟ تأسیس درمانگاه را خیلی ها می توانند انجام دهند ولی تشویق و شناساندن وظائف اجتماعی و انجام کارهای خیر امور معلولین روند و ایجاد جذابیت متفاوتی دارد.

اگر قرار باشد همه درمانگاه دار شوند پس امور کمک های داوطلبانه به معلولین و شناساندن جامعه نسبت به وظائف اجتماعی خود را چه سازمانی باید انجام دهد. سازمان بهزیستی که به تنهایی قادر نیست تمام این وظائف را انجام دهد. وزارت بهداشت هم با سازمان بهزیستی نمی توانند به تنهایی این وظائف را انجام دهند ولی ایجاد تشویق و آگاهی و ارشاد و اطلاع رسانی را آن هم تا حدودی باید انجام دهند. یکی از این راه ها، سهولت در تأسیس مراکز معلولین با کمترین سختگیری به ویژه عام المنفعه باید طوری سیاستگذاری کنیم، تبلیغ کنیم، آموزش دهیم که هر فرد در جامعه بداند، در مقابل معلولین و نیازمندان دارای وظائفی است ولو آن را انجام ندهد. باید بدانیم که در هیچ کشور از جهان حتی در ثروتمندترین و پیشرفته ترین کشورها، دولت ها به تنهایی قادر نیستند که به تمام معلولین کشور خود حتی در یک سطح زیر ایده آل خدمات درمانی، رفاهی و اجتماعی بدهند. قسمت عمده ای از این اقدامات برای معلولین را، مردم آن کشور بطور داوطلبانه، به صورت فردی، تشکیل مدرسه-کانون، با نهادهای غیرانتفاعی با دریافت کمک های مادی و معنوی داوطلبانه سایر اقشار جامعه انجام می دهند. خدا می داند که برای جلب این کمک های مردمی چه کارها و چه ابتکارهایی انجام می دهند. کافی است بجای تأسیس درمانگاه کانون های پذیرش روزانه معلولین تأسیس کرده و مهم تر از همه جامعه را بیشتر به وظائف خودشان آشنا کنیم. اگر مردم به وظائف خود آشنا شوند از دولت ها بهتر عمل می کنند. مردم اگر به اقدامات سازمانی یا گروهی فقط اعتماد کنند و در عمل، کارها را خداپسندانه و انسانی ببینند مسلماً مشارکت خواهند کرد. کهریزک را نگاه کنید، فقط بخاطر حفظ اعتماد و اطمینان، الگوئی حتی جهانی شده است. آنچه کهریزک دارد اعتماد و اعتبار است. چرا این الگو را از مثلاً مساجد یا با تشکیل انجمن های خیریه به صورت مراکز پذیرش روزانه معلولین شروع نکنیم؟ اینقدر نگوئید و نگوئیم رسیدگی به معلولین جزء وظائف سازمان بهزیستی است. بین وزارت بهداشت و درمان با سازمان بهزیستی در آماده کردن بستر در انجام وظائف آن هم برای حفظ سلامت جامعه، که نباید دارای مرزبندی و سیم خاردار باشد؟ هر دو وظیفه دارند، هر دو شریک در حفظ سلامت جامعه مسئولیت دارند.

اگر در یک محله یک گروه داوطلب با سوابق مثبت و دارای اعتبار انسان دوستانه متدین، از متخصصین منطقه خود جهت حضور فعال یا کمک فعال داوطلبانه به معلولین دعوت نمایند، آیا تمام این دعوتنامه ها بی پاسخ خواهند ماند؟ مسلماً خیر. اگر یک خانم وزیر در این کانون ها حضور پیدا کند، چند نفر را با خود بهمراه آورده و تأثیرگذار خواهد شد؟ کافی است بجای صدور مجوز درمانگاه از نوع اشاره شده، وزارتخانه پیشنهاد راه تأسیس کانون داوطلبان در کمک به معلولین را مهیا ساخته، مجوز داده کنترل نماید. اینقدر برای مراکز کمک به معلولین سخت گیری نکنید. این مراکز سرمایه خود را، زندگی خود را، سلامت خود را و بالاخره عمر خود را برای کمک به معلوین و بیماران صرف کرده ولی در مقابل یک مسئول صدور پروانه تأسیس یا در بازرسی ها نباید ذره بین و متر در دست وارد شوند. مسلماً باید تذکرها را پذیرفت. امروز اداره یک مرکز که برای هر معلول و بیماران زمان باید صرف شود برخلاف دیگر حرفه ها مقرون بصرفه نمی باشد. اینقدر سخت گیری نکنید، اینقدر نگرانی ایجاد نکنید.

معلولین و خانواده آن ها نیاز دارند از کمک های داوطلبانه جامعه بهره مند شوند. این کمک ها باید از یک فرد جامعه و از یک محله شروع شود. اگر برای کمک به یک نوعروس گروهی داوطلب اقدامات خداپسندیده ای انجام می دهند، چه گروهی یا نهادی باید کمک به معلوین را یادرآوری و تشویق نماید؟ در اکثر کشورهای جهان کمک به اطفال، مثل فلج مغزی کودکان تماماً در دست افراد خیر و تشکل های نیکوکارانه مردمی اداره می شود. کمک به معلولین و پذیرش آنان هر چند ساعت در هفته خدا می داند که برای خانواده یک معلول چه امید و تأثیرپذیری ارزشمندی را بجای خواهد گذارد.

باید جامعه را با وظائفشان نسبت به معلولین آشنا کرد. به نظر می رسد در آشنایی جامعه نسبت به کمک به معلولین و نشان دادن اثرات آن قدم های مثبتی برداشته نشده است. بجز در یک برنامه تلویزیونی که توسط معاونت توانبخشی سازمان بهزیستی اخیراً ارائه شد، در طول تاریخ تأسیس سازمان بهزیستی مشاهده نکرده ام. نشان دادن عینی واقعیت ها، توانایی ها و نیازها باید با چاشنی و سوق دادن نحوه مشارکت و حضور داوطلبانه افراد جامعه همراه باشد. اگر فقط به سایت های فلج مغزی یا MS یا قطع نخاع و پارکینسون نگاه شود مسلماً به وسعت کمک های داوطلبانه مردمی هم پی خواهیم برد. انجمن های مختلف معلولین در معلولیت های مختلف باید توسط خود معلولین و خانواده آن ها اداره شود. هرگز نباید جلب کمک های مردمی را با تبلیغ های حقارت کننده، صدقه، یا در روزهای خاص به نام مناسبت های خاص انجام داد، بلکه اگر فقط اثرات کمک ها فقط نشان داده شوند در این صورت همان کمک های روزهای خاص و همان مشارکت، کمک و حضور تداوم خواهد یافت. جمع آوری کمک ها، اجناس را نباید توی بلندگو فرستاد بلکه هزار و یک راه دارد.

حضور یک وزیر، یک هنرمند، یک محقق، یک رئیس جمهور، یک گمنام، یک دانش آموز هر کدام یک تأثیرپذیری دارد. توانبخشی مبتنی بر جامعه را میل دارم به توانبخشی مبتنی بر انسان های انسان دوست تغییر دهم، چون همیشه همین انسان های انسان دوست جامعه هستند که در هر زمینه ای برای کمک به نیازمندان قابل اتکاء می باشند وگرنه مبتنی برجامعه خواندن، که کافی نیست بلکه شعاریست. شخصاً وقتی کمک های آن بازاریان شریف و گمنام را سال ها در راه خدمت به معلولین و نیازمندان همیشه شاهد بوده ام و میل دارند گمنام بمانند بیش از هر قشری از جامعه کار انسانی کرده اند. چرا یک رئیس جمهور را تا امروز در راه کمک داوطلبانه در کنار یک معلول ندیده ایم؟ او را حمام کند، غذا بدهد و حضوری داوطلبانه ومستمر داشته باشد؟

تمام حرکت ها، تمام اقدامات، شناخته شدن ها و آنچه برای معلولین صورت می گیرد را باید مدیون معلولین دفاع مقدس بدانیم. باز هم این مردان وطن، مردان خدا، معلولین شجاع دفاع مقدس در عرصه ورزش هم برای ناچیز خواندن ناتوانی جسمانی خود، روحی خود، باز هم به حرکت افتادند که این بار هم خود را جهانی کردند. ایجاد امکانات برای به حرکت درآمدن کافی بود تا اراده ها یکبار دیگر، به شکل دیگر نشان داده شوند. مسلماً اگر معلولین دفاع مقدس را نداشتیم کسی معلول را نمی شناخت، کسی از این قشر جامعه یادی نمی کرد.

ولی آنچه مهم است، آنچه واقعیت دارد، آنچه قابل اجراء است شناخت فاکتورهای مهمی است که بهرحال برای هر معلولی با هر معلولیتی یکسان تأثیرگذار بوده باید انجام داد. عصا و صندلی از جنس طلا یا چوب تفاوتی در به حرکت در آوردن معلول و معلولیت ایجاد نمی کند آنچه مهم است شناختن، شناخت، شناسانیدن و ایجاد بستر است. معلولین همانند هر فرد جامعه دارای حقوقی برابرند. مثل داشتن حق یک رأی. همیشه به فکر ایجاد انگیزه برای کمک به معلولین جامعه خود باشیم.

فیزیوتراپیست محسن هاشمی

رئیس انجمن فیزیوتراپی ایران